Hz. Emîrü’l-Müminîn İmam Ali’nin (a.s.) Ramazan Ayında Önemli Sağlık ve Beslenme Tavsiyeleri

İmam Ali (a.s), bir rivayetinde Ramazan ayının faziletlerini idrak etmenin ve ibadetlerini hakkıyla yerine getirmenin, sağlık kurallarına riayet etmeye, dengeli beslenmeye ve bedenin temel ihtiyaçlarını karşılamaya bağlı olduğunu ifade etmektedir.

İmam Ali (a.s.), Ramazan-ı Şerif’in manevi bereketlerinden faydalanmayı ve ibadetlerde kemale ulaşmayı; sağlıklı beslenme ilkelerine bağlı kalmaya ve bedenin temel gereksinimlerini karşılamaya şart koşmuştur.

Temizlik ve Bakımlı Olmak; Misvak Kullanmak

Hz. Ali (a.s.), bir rivayette oruçlular için göze sürme (sürme taşı) kullanmayı caiz görmektedir. [1] Halbuki bazı rivayetlere göre sürme kullanımı zaman zaman orucu bozabilecek nitelikte sayılmıştır.

Bir başka rivayette ise oruçlulara sabah vakti misvak kullanmalarını tavsiye etmiş; misvağın ıslaklığının orucu bozabileceği yönündeki itiraza karşılık, ağız çalkalamanın (mazmaza) daha fazla ıslaklık oluşturmasına rağmen caiz olduğunu delil göstermiştir. [2]

Bu yönüyle misvak kullanmak, sadece sağlık ve hijyen açısından değil; ağız ve dişlerin güzel kokması ve estetik görünüm açısından da önemli bir yere sahiptir. Hz. Ali’nin (a.s.) oruçlulara günün başında ve sonunda misvak kullanmalarını tavsiye etmesi [3], bu konuya verdiği önemi göstermektedir.

Sağlık ve Beslenme; İki Öğün Yemek

Hz. Ali (a.s.), bir hadisinde sahur ve iftar olmak üzere iki öğün yemenin önemini vurgulamış; gereklilik açısından en azından iftarda yarım hurma ve sahurda bir yudum su içmenin gerekli olduğunu belirtmiştir. [4]
Başka bir rivayette ise Ramazan’ın faziletlerini ve ibadetlerini hakkıyla yerine getirmenin sağlığı korumaya ve bedenin temel ihtiyaçlarını karşılamaya bağlı olduğunu ifade etmiş; orucun bereketinden faydalanmayı sahur yemeğine, gece ibadetini ise gündüz yapılan kısa uykuya (kaylûle) bağlamıştır. [5]
Hurmanın yanı sıra yağ, buğday veya arpa unundan yapılan helva gibi bazı gıdaların tüketilmesini tavsiye etmesi [6] ve sahurdan sonra, iftardan önce misvak kullanmayı önermesi [7], Hz. Ali’nin (a.s.) Ramazan’da sağlık ve hijyene verdiği önemi göstermektedir.

Önce Namaz, Sonra Yemek

Hz. Ali’nin (a.s.) iftar vaktinde namazı önce kılmayı tavsiye etmesi; ancak yemek hazır ve sofra kurulmuşsa önce yemek yenebileceğini belirtmesi [8], sağlık temelli bir yaklaşım olarak değerlendirilebilir. Çünkü hazır yemeğin kokusu hem namazdaki dikkati azaltır hem de sindirim için salgılanan enzimler sebebiyle bedene zarar verebilir.

Sahurun En Uygun Vakti

Söz konusu hadiste Hz. Ali (a.s.), sahurun sabah ezanına yakın bir vakitte geciktirilmesini ve iftarın ise akşam ezanına yakın bir zamanda geciktirilmeden yapılmasını tavsiye etmektedir. [9]

Ramazan’da Tavsiye Edilen Gıdalar

Hz. Ali’nin (a.s.) Ramazan ayında hurma, arpa ekmeği, tuz ve süt gibi gıdaları tercih etmesi, sağlıkla ilgili hassasiyetler taşıyor görünmektedir. [10][11]
Bu nedenle gıdaların türü ve kalitesi, Hz. Ali’nin (a.s.) Ramazan ayında önem verdiği konular arasındadır. Ancak şunu da unutmamak gerekir ki, gıdaların türü, kalitesi ve tüketim zamanı ya da diğer sağlık tavsiyeleri; Hicaz veya Kûfe’nin çevresel ve bölgesel şartları dikkate alınarak belirlenmiş olabilir.
Dolayısıyla, Masumların (a.s.) farklı çevresel, zamansal ve mekânsal şartlardaki uygulamalarından sabit ve değişken ilkeleri ayırt etmek, kapsamlı bir araştırmayı gerektiren önemli bir konudur.

Kaynaklar
1-Kurbü’l-İsnâd, tahkik: Âlülbeyt Müessesesi li-İhyâi’t-Türâs, Kum: Mehr, 1413 H., s. 89.
2-aynı eser; Es-Sünenü’l-Kübrâ, Beyrut: Dârü’l-Fikr, tarihsiz, c. 4, s. 274.
3-Kurbü’l-İsnâd, önceki, s. 89.
4-Deâimü’l-İslâm, tahkik: Âsıf b. Ali Asgar Feyzî, Kahire: Dârü’l-Maârif, 1383 H., c. 1, s. 271.
5-El-Mukni‘a, tahkik: Müessese-i Neşr-i İslâmî, Kum: Müessese-i Neşr-i İslâmî, 1410 H., s. 317; Ravzatü’l-Vâizîn, tahkik ve takdim: Seyyid Muhammed Mehdi Seyyid Hasan Hırsan, Kum: Menşurât-ı Şerîf Rızâ, tarihsiz, s. 341.
6-Men Lâ Yahduruhu’l-Fakîh, önceki, c. 2, s. 136.
7-Kurbü’l-İsnâd, önceki, s. 89.
8-Deâimü’l-İslâm, önceki, c. 1, s. 280.
9-aynı eser.
10-Bihârü’l-Envâr, tahkik: Muhammed Bâkır Behbûdî ve diğerleri, Beyrut: Müessesetü’l-Vefâ, c. 40, s. 325.
11-El-Mehâsin, tahkik: Seyyid Celâleddîn Hüseynî, Tahran: Dârü’l-Kütübi’l-İslâmiyye, 1330 H., c. 2, s. 491.